عبد الحسين نوايى
150
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
ساليانه صورت مىگيرد و محل تأديه و ضمانت اقساط آن از عايدات گمرك خواهد بود و در صورت عدم كفايت عايدات گمرك ، عايدات ضرابخانه كسر آن را تأمين مىكند . دولت اين شرايط كمرشكن را نپذيرفت و مدتى مراسلهء مشترك را بىجواب گذاشت . چه دموكراتها به سختى مخالفت مىكردند . بالاخره دولت بر اثر اصرار سفارتين ، در مورد جواب يادداشت مشترك جواب داد كه همانطور كه سفارتين متعرض شدهاند عوايدى كه « در قيد هيچ استقراض و تعهدى نيست » براى هرقسم معامله آزاد است و مذاكرات راجع به قرض ، حق دولت را در تعيين مورد استعمال و مصرف آنها محدود نمىكند . نمايندگان روس و انگليس كه چنين جوابى را از دولت جوان مشروطه توقع نداشتند ، اين جواب را مقنع ندانستند و عقيده داشتند كه عوايد معاملهشده نبايد وثيقهء قرضهء جديد بشود . بهعلاوه دولت ايران بايد كليهء ديون و تعهدات خود را نسبت به دو دولت تحت قرارداد مرتبى جمع آورد و در آن قرارداد ، وجه ساليانهء ثابتى براى پرداخت منافع و قسط استهلاك معين كند . پس از مكشوف شدن خيال ايران در گرفتن قرض از محل ديگرى ، غير از روس و انگليس ، سر جارج باركلى سفيركبير انگليس در ايران نامهء رسمى به دولت نوشته اشعار داشت كه دولت متبوعهء من از قصد دولت ايران در استقراض 500 هزار ليره به توسط هيئت سنديكاى بين المللى محدود ، از يك كمپانى انگليسى ، اطلاع حاصل كرده و من مأمورم كه اخطار نمايم تا هنگامىكه از طرف ايران تكليف پيشنهاد قرض دولتين به ايران معين نشده و تا وقتىكه اصل و فرع قروض ايران به دولت انگلستان پرداخته نشده دولت انگلستان نخواهد پذيرفت كه هيچيك از منابع عايدات عمومى خود را در مقابل هراستقراض بجز در مورد استقراض اشتراكى به وثيقه بدهد . بالاخره مجلس تصميم گرفت كه با قرض داخلى خود را از چنگال روس و